Na dzień 28 sierpnia przypada Święto Lotnictwa Polskiego, zarówno wojskowego, jak i cywilnego. Termin ten nie jest przypadkowy – upamiętnia zwycięstwo Franciszka Żwirki i Stefana Wigury w Międzynarodowych Zawodach Samolotów Turystycznych Challenge, które odbyły się w 1932 roku w Berlinie.
W obecnej formie święto zostało ustanowione w 1993 roku na mocy decyzji Ministra Obrony Narodowej, podpisanej przez prezydenta Lecha Wałęsę. Jego historia jest jednak znacznie dłuższa, a termin obchodów na przestrzeni lat kilkukrotnie ulegał zmianie.
Początki święta sięgają 1919 roku. Obchodzono je wówczas jako Dzień Lotnictwa Polskiego, a jego data – 5 listopada – nawiązywała do rocznicy pierwszego lotu bojowego polskiego samolotu wojskowego z 1918 roku. Maszyna wystartowała ze Lwowa, a jej załogę stanowili porucznik pilot Stefan Bastyr oraz porucznik obserwator Janusz de Beaurain, późniejsi kawalerowie Orderu Virtuti Militari.
Od 11 listopada 1932 roku, na mocy decyzji marszałka Józefa Piłsudskiego, zmieniono zarówno nazwę, jak i datę święta lotników. Od tego momentu Święto Lotnictwa Polskiego obchodzono 11 listopada, a więc tego samego dnia co późniejsze Święto Niepodległości. Nie był to jednak koniec zmian – w następnych dziesięcioleciach termin obchodów jeszcze kilkukrotnie przenoszono, zanim ostatecznie ustalono obowiązującą dziś datę 28 sierpnia.
Dzieje polskiego lotnictwa, a szczególnie lotnictwa wojskowego, obfitują w liczne chlubne wydarzenia. Od wojny polsko-bolszewickiej 1920 roku, poprzez kampanię wrześniową 1939 roku i bitwę o Anglię, aż po ostatnie dni II wojny światowej polscy piloci walczyli o wolną i niepodległą Polskę. Ich odwaga, umiejętności i poświęcenie zapisały się na trwałe w historii.
Gmina Chęciny również posiada własny, ważny rozdział w dziejach polskiego lotnictwa, związany z działalnością Szkoły Szybowcowej w Polichnie. Placówka powstała w 1932 roku. Rok później, dzięki połączeniu środowisk szybowcowych Pińczowa i Polichna, została przekształcona w Szkołę Szybowcową LOPP Polichno–Pińczów im. gen. Leona Berbeckiego.
Była ona elitarnym ośrodkiem szkoleniowym i dumą regionu, a wielu jej absolwentów wykorzystało zdobyte tam umiejętności podczas walk w czasie II wojny światowej. Niestety, w jej trakcie niemal całe zaplecze techniczne szkoły zostało zniszczone przez Niemców. Jej działalność wznowiono po wojnie, w 1946 roku, jednak placówka funkcjonowała tylko do 1959 roku, prawdopodobnie z powodu problemów związanych z wykupem gruntów potrzebnych do dalszego uprawiania szybownictwa.
Pomimo likwidacji szkoły pamięć o niej oraz o jej absolwentach pozostaje żywa. W miejscu, w którym działała, od 1992 roku znajduje się Pomnik Lotników, przedstawiający mitycznego Ikara. Każdego roku we wrześniu Gmina Chęciny organizuje w tym miejscu uroczystości patriotyczne poświęcone pamięci lotników walczących i poległych podczas II wojny światowej. Obchodom towarzyszą pokazy lotnicze oraz inne wydarzenia związane z tradycjami lotniczymi.
Uroczystości uświetnia również Mszą Świętą za poległych oraz występy dzieci i młodzieży ze Szkoły Podstawowej w Polichnie, której patronem jest gen. Stanisław Skalski. Był on jednym z pilotów odbywających szkolenie w Szkole Szybowcowej w Polichnie, a później zasłynął jako jeden z najwybitniejszych polskich lotników okresu II wojny światowej. Za swoje zasługi został odznaczony m.in. Złotym Krzyżem Orderu Virtuti Militari.
Łukasz Woś
Centrum Informacji Turystycznej i Historycznej Gminy Chęciny
