82. Rocznica Pacyfikacji Chęcin

Dzień 2 czerwca zajmuje szczególne miejsce w historii Chęcin. To właśnie tego dnia w 1944 roku niemieckie władze okupacyjne przeprowadziły brutalną pacyfikację miasta, która na trwałe zapisała się w pamięci mieszkańców. W wyniku represji życie straciło kilkadziesiąt osób, a wiele rodzin zostało dotkniętych tragedią. Pamięć o tych wydarzeniach jest wciąż żywa – główny plac Chęcin, przy którym znajduje się Urząd Gminy i Miasta, nosi nazwę upamiętniającą ofiary i dramatyczne wydarzenia okresu II wojny światowej.

Po napaści Niemiec na Polskę we wrześniu 1939 roku Chęciny znalazły się pod okupacją niemiecką. Już od listopada tego samego roku w pobliskich Kielcach stacjonował 305. Batalion 22. Pułku Policji, wspierany przez jednostki Schutzpolizei oraz żandarmerię. Formacje te odpowiadały za liczne akcje represyjne wymierzone w ludność cywilną oraz osoby podejrzewane o działalność konspiracyjną.

Kulminacją niemieckiego terroru wobec mieszkańców Chęcin była noc z 1 na 2 czerwca 1944 roku. Miasto zostało otoczone przez niemieckie oddziały wyposażone w broń maszynową i psy tropiące. Następnie rozpoczęto wyprowadzanie mieszkańców z domów i gromadzenie ich na rynku. Wśród zatrzymanych znaleźli się kobiety, dzieci, osoby starsze oraz mężczyźni, których poddano szczegółowej selekcji. Mężczyzn zmuszano do klęczenia i oczekiwania na przesłuchania. Kolejne grupy kierowano do budynku magistratu, gdzie dzielono ich na dwie kategorie określane jako „Einz” i „Zwei”. Osobom zakwalifikowanym do pierwszej grupy wiązano ręce drutem i nakazywano leżeć twarzą do ziemi. Następnie wykorzystywano ich do prac przy umacnianiu niemieckich pozycji obronnych, później natomiast przewieziono ich ciężarówkami do więzienia w Kielcach. Na miejscu więźniowie byli poddawani brutalnym przesłuchaniom, często połączonym z torturami. Świadkowie wspominali sceny pełne okrucieństwa, podczas których zatrzymani leżeli w kałużach krwi, a wielu z nich nie przeżyło zadawanych męczarni. W działania represyjne zaangażowało się również Gestapo mające swoją siedzibę przy obecnej ulicy Paderewskiego w Kielcach.

Zatrzymanym zarzucano przede wszystkim współpracę z ruchem oporu oraz działalność przeciwko władzom okupacyjnym. Pacyfikacja miała być odwetem za aktywność polskiego podziemia, w tym za akcję oddziału Armii Krajowej dowodzonego przez Józefa Domagałę „Wilka” na Czerwonej Górze. W wyniku tej operacji rozbito niemiecki oddział, zdobyto dokumenty oraz listy osób przeznaczonych do aresztowania. Niemcy odpowiedzieli falą represji. 7 lipca 1944 roku opublikowano listę 42 mieszkańców Chęcin i okolic, którzy zostali rozstrzelani.

 Współcześnie Gmina Chęciny aktywnie pielęgnuje pamięć o ofiarach tych tragicznych wydarzeń. Obok Urzędu Gminy i Miasta znajduje się pomnik poświęcony mieszkańcom zamordowanym podczas pacyfikacji. Każdego roku organizowane są uroczystości rocznicowe, w trakcie których składane są kwiaty, zapalane znicze i oddawany jest hołd wszystkim, którzy ponieśli śmierć w wyniku niemieckiego terroru. W 82. rocznicę pacyfikacji Chęcin mieszkańcy ponownie zgromadzą się, aby uczcić pamięć ofiar oraz przypomnieć kolejnym pokoleniom o wydarzeniach z 2 czerwca 1944 roku. Na znak pamięci i szacunku dla pomordowanych Zamek Królewski w Chęcinach zostanie podświetlony w barwach biało-czerwonych, symbolizujących pamięć, jedność i narodową tożsamość.

Łukasz Woś,

 Centrum Informacji Turystycznej i Historycznej Gminy Chęcin