82. ROCZNICA PACYFIKACJI WSI WOLICA

„Bądźcie twardzi i bezlitośni, muszą zadrżeć ze zgrozy. Naszą przewagą jest nasza siła fizyczna i nasza brutalność. Zniszczenie Polski jest naszym pierwszym zadaniem. Cel ten musi przyświecać nieustannie: nie dotarcie do jakiejś linii, lecz zniszczenie żywej siły”.

- Adolf Hitler, przemówienie do dowódców Wermachtu w Obersalzbergu, 22 sierpnia 1939 r.

Okres niemieckiej okupacji w trakcie II wojny światowej należy do jednych z najcięższych w historii naszej ojczyzny, doświadczanie przemocy i terroru były wówczas codziennością polskiego społeczeństwa.  III Rzesza prowadziła wojnę totalną. Jej celem było całkowite zniszczenie polskich sił zbrojnych, gospodarki oraz kultury. Niemcy dążyli do podporządkowania okupowanych ziem, angażując wszelkie możliwe środki i stosując metody skutkujące ludobójstwem całych grup społecznych. Ziemia chęcińska również stała się areną rozgrywającego się dramatu naszego narodu.

Chęciny ucierpiały już w pierwszych dniach wojny. Miasto zostało zbombardowane, następnie 5 września wkroczyły do niego pododdziały 2 Dywizji Lekkiej Wehrmachtu. Niemcy szybko wprowadzili tu nowe porządki, ustanawiając swoje władze w postaci burmistrza oraz zarządu miejskiego. Utworzono również areszt prewencyjny oraz posterunek Polnische Polizei (Polskiej Policji), nazywanej od koloru noszonych mundurów granatową. Ostatecznie Chęciny weszły w skład powiatu kieleckiego, jako części dystryktu radomskiego Generalnego Gubernatorstwa.

Pobliska wieś Wolica miała w czasie wojny istotne znaczenie strategiczne, ze względu na  przebiegającą tamtędy kolej i stację kolejową. Ponadto w budynku osiedla fabrycznego Zakładów Wapienniczych „Chęciny” zwanego „murowańcem” pracowała partyzancka radiostacja, która niestety została wykryta przez niemiecki wywiad. 16 kwietnia 1942 roku funkcjonariusze kieleckiej placówki Sipo, poszukując wspomnianej radiostacji, otoczyli budynek osiedla fabrycznego Zakładów Wapienniczych „Chęciny”. Po szczegółowych rewizjach zatrzymano 11 osób (radiostacji nie odnaleziono, została ukryta przez telegrafistę plut. Jana Żmijewskiego ps. „Twardy”).

Kolejna, szerzej zakrojona akcja pacyfikacyjna w Wolicy miała miejsce 26 maja 1944 roku. Nad ranem do wioski wjechało ponad 10 samochodów i kilka motocykli z żandarmerią. Mieszkańców wyciągnięto z domów i zgromadzono na podwórzu sołtysa, gdzie sprawdzano tożsamość i porównywano z posiadaną listą, sporządzoną prawdopodobnie na podstawie informacji od miejscowych konfidentów. Wśród zatrzymanych znalazł się m.in. naczelnik OSP i podoficer Wojska Polskiego Aleksander Pierzak. Był jednym z pierwszych organizatorów ruchu oporu, a także kierownikiem działu w zakładach wapienniczych, gdzie przechowywano broń i amunicję. Łącznie aresztowano 38 osób, które przewieziono do siedziby Gestapo w Kielcach. Po kilku dniach część z nich zwolniono. Los pozostałych natomiast nie jest do końca znany, jednak obecność ich nazwisk na tzw. afiszach śmierci karze przypuszczać, że zostali rozstrzelani podczas masowych egzekucji przeprowadzanych na przełomie czerwca i lipca 1944 roku.

Na cmentarzu w Wolicy znajduje się pomnik upamiętniający zamordowanych, m.in. w wyniku akcji z 26 maja 1944 roku. Gmina Chęciny chcąc uczcić pamięć ofiar tych tragicznych wydarzeń podświetli 26 maja Zamek Królewski w Chęcinach na biało-czerwono.

Łukasz Woś

Centrum Informacji Turystycznej i Historycznej Gminy Chęciny