695. ROCZNICA ZJAZDU ZIEM POLSKICH NA ZAMKU KRÓLEWSKIM W CHĘCINACH

26 maja 1331 r. na Zamku Królewskim w Chęcinach miało miejsce szczególne wydarzenie. Na polecenie króla Władysława Łokietka pod naszą warownię zjechali wszyscy najważniejsi rycerze i możnowładcy z terenów całej ówczesnej Polski, by obradować nad kluczowymi sprawami dotyczącymi królestwa. Ową naradę nazywamy dziś Zjazdem Ziem Polskich, a część historyków uważa go za początek polskiego parlamentaryzmu.

Chęciński zamek nie bez powodu został wybrany na miejsce obrad, Władysław Łokietek od dawna wysoko cenił walory obronne naszej warowni, co pokazał w przeszłości np. przechowując tu skarb koronny (w latach 1318-1320). Twierdza ta stanowiła silny punkt oporu, będąc jedną z najważniejszych w całej Polsce, ponadto znajdowała się w centrum jej ówczesnego terytorium. Termin zjazdu również był nieprzypadkowy – upływał wtedy rozejm zawarty z Państwem Zakonu Krzyżackiego, co zwiastowało nowe konflikty zbrojne.

Podobne wiece odbyły się w Chęcinach wcześniej już trzykrotnie (w latach 1306, 1318 oraz 1330), jednak nigdy nie były one przeprowadzane na tak wielką, ogólnokrajową skalę. Słynny XV-wieczny kronikarz Jan Długosz  opisał to wydarzenie jako „walny zjazd wszystkich ziem” Polski (generalis omnium terrarum conventus). Z kolei XIX-wieczny dziejopisarz Joachim Lelewel, ojciec polskiej historiografii, w swym dziele pt. Polska wieków średnich pisał, że „Nigdy wprzódy podobnie uroczystych obrad Polska nie widziała”.

Podczas obrad podjęto kilka niezwykle ważnych decyzji, zarówno jeżeli chodzi o politykę wewnętrzną, jak i zagraniczną ówczesnej Polski. Jednym z postanowień było usunięcie z funkcji starosty generalnego Wielkopolski Wincentego z Szamotuł, który swoją funkcję pełnił dość nieudolnie i zastąpienie go jedynym synem Władysława Łokietka - księciem Kazimierzem, czyli przyszłym Kazimierzem Wielkim. Ponadto rozpoczęto przygotowania do zbliżającej się wojny z Krzyżakami – to tutaj zgromadzono armię, na czele której król Łokietek wyruszył na bitwę pod Płowcami (stoczoną 27 września 1331 r.). Starcie nie wyłoniło wyraźnego zwycięzcy, jednak przyniosło zdecydowanie większą korzyść stronie polskiej, uniemożliwiając połączenie się armii krzyżackiej i czeskiej, niwecząc tym samym planowaną inwazję na niedawno zjednoczoną po okresie rozbicia dzielnicowego Polskę.

Część historyków uznaje Zjazd Ziem Polskich za kluczowy dla rozwoju polskiego parlamentaryzmu. Zarówno poruszone w jego trakcie problemy, jak i jego ogólnopolska skala powoduje, że śmiało można go porównywać z późniejszymi sejmami Rzeczpospolitej. Demokracja szlachecka, pomimo swoich wad, jest istotną częścią naszej historii, będąca równocześnie ustrojem unikatowym w dziejach Europy. Powinniśmy zatem pamiętać i być dumni, że również nasze królewskie miasto ma swój udział w jej kształtowaniu.

Dla uczczenia 695. rocznicy Zjazdu Ziem Polskich, 26 maja Gmina Chęciny podświetli Zamek Królewski w narodowych, biało-czerwonych barwach.

Łukasz Woś,

Centrum Informacji Turystycznej i Historycznej Gminy Chęciny