DZIEŃ FLAGI RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Od 2004 roku 2 maja obchodzimy Dzień Flagi Rzeczypospolitej Polskiej będącej wraz z godłem naszymi najważniejszymi symbolami narodowymi.

Data święta nawiązuje do wydarzeń z końcowego okresu II wojny światowej. Właśnie 2 maja 1945 roku, podczas walk o Berlin, pięciu ochotników z 1. Dywizji Kościuszkowskiej zawiesiło biało-czerwoną flagę zarówno na Kolumnie Zwycięstwa, jak i na gmachu Reichstagu. Był to symboliczny moment podkreślający udział Polaków w zwycięstwie nad III Rzeszą.

 Innym z powodów wybrania tej daty była praktyka z czasów PRL. Po obchodach Święta Pracy, przypadającego na 1 maja, flagi państwowe były natychmiast zdejmowane. Wynikało to z faktu, że władze komunistyczne zniosły święto 3 maja i zabraniały publicznego eksponowania barw narodowych w tym dniu.

Kolory polskiej flagi mają głębokie historyczne korzenie. Wywodzą się z symboliki Rzeczpospolita Obojga Narodów. Biel nawiązuje do postaci z herbów — białego orła Królestwa Polskiego oraz rycerza z Pogoni, symbolu Wielkiego Księstwa Litewskiego. Oba te wizerunki umieszczone były na czerwonym tle.

Po raz pierwszy biel i czerwień zostały oficjalnie użyte jako barwy narodowe 3 maja 1792 roku, podczas obchodów rocznicy uchwalenia Konstytucja 3 maja. Wówczas kobiety nosiły białe suknie przepasane czerwonymi wstęgami, a mężczyźni zakładali biało-czerwone szarfy. W kolejnych latach barwy te umacniały się jako znak polskości. Szczególną rolę odegrały podczas Powstania Listopadowego, kiedy popularne stały się biało-czerwone kokardy noszone zarówno przez żołnierzy, jak i ludność cywilną.

Pierwsze przepisy regulujące użycie barw narodowych uchwalono 7 lutego 1831 roku przez Sejm Królestwa Kongresowego. Natomiast oficjalny wygląd flagi państwowej został określony już po odzyskaniu niepodległości — ustawą z 1 sierpnia 1919 roku. Przyjęto wtedy, że flaga składa się z dwóch poziomych pasów: białego u góry i czerwonego u dołu. W kolejnych latach doprecyzowywano odcień czerwieni — początkowo był to karmazyn, później cynober, aż w końcu od 1980 roku określono go za pomocą współrzędnych trójchromatycznych. Ustalono również proporcje flagi, które wynoszą 5:8.

Współcześnie funkcjonują dwa warianty polskiej flagi państwowej. Pierwszy to klasyczna biało-czerwona flaga. Drugi wariant zawiera dodatkowo godło Rzeczypospolitej Polskiej umieszczone na białym pasie. Tego typu flaga wykorzystywana jest głównie przez przedstawicielstwa państwowe za granicą, a także przez cywilne lotniska, samoloty oraz jednostki morskie jako bandery.

Symbole narodowe odgrywają niezwykle ważną rolę w kształtowaniu świadomości i tożsamości narodowej. To one budują poczucie wspólnoty oraz przywiązania do ojczyzny. Dlatego warto uczcić ten dzień, okazując szacunek dla barw narodowych — choćby poprzez wywieszenie flagi czy przypięcie biało-czerwonego kotylionu.

Łukasz Woś,

Centrum Informacji Turystycznej i Historycznej Gminy Chęciny